Przygotowanie wniosku o dotację to dla wielu organizacji pozarządowych czasochłonne zadanie. Analiza regulaminu, określenie celów projektu, opracowanie harmonogramu i budżetu oraz przygotowanie uzasadnienia potrzeby realizacji działań wymagają czasu i odpowiednich kompetencji. Coraz więcej fundacji i stowarzyszeń sięga więc po narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję, takie jak ChatGPT.
Czy AI może pomóc w napisaniu skutecznego wniosku o dotację? Tak, pod warunkiem że jest wykorzystywana jako narzędzie wspierające pracę organizacji, a nie zastępujące samodzielne planowanie projektu.
Wyjaśniamy, jak wykorzystać sztuczną inteligencję przy pisaniu wniosków dotacyjnych, na jakie zagrożenia uważać i jakie polecenia, czyli prompty, mogą ułatwić przygotowanie projektu.
Narzędzia AI mogą wspierać organizacje pozarządowe na różnych etapach przygotowywania wniosku. Ich największą zaletą jest możliwość szybkiego porządkowania informacji, analizowania tekstów i proponowania sposobów przedstawienia określonych zagadnień.
Przy odpowiednim wykorzystaniu sztuczna inteligencja może pomóc między innymi w:
Nie oznacza to jednak, że organizacja powinna powierzyć AI samodzielne napisanie całego wniosku. Narzędzie nie zna rzeczywistych możliwości organizacji, jej doświadczenia ani potrzeb odbiorców projektu, jeśli informacje te nie zostaną mu przekazane.
Jednym z największych zagrożeń związanych z wykorzystaniem AI jest generowanie informacji, które brzmią wiarygodnie, ale nie mają potwierdzenia w rzeczywistości. Zjawisko to określa się jako halucynacje AI.
Przykładowo, narzędzie może wskazać nieistniejące badania dotyczące określonego problemu społecznego, podać błędne dane statystyczne albo powołać się na nieaktualne przepisy.
Jest to szczególnie niebezpieczne przy opracowywaniu diagnozy problemu, która powinna opierać się na rzeczywistych danych i doświadczeniach organizacji.
Każda informacja statystyczna, prawna lub finansowa wygenerowana przez AI powinna zostać zweryfikowana w wiarygodnym źródle.
Nie należy również pozwalać narzędziu na samodzielne wymyślanie doświadczenia organizacji, liczby beneficjentów czy rezultatów wcześniej zrealizowanych działań.
Wnioski przygotowane przy nadmiernym wykorzystaniu AI często zawierają podobne, ogólnikowe sformułowania, takie jak „kompleksowe wsparcie społeczności lokalnej”, „wielowymiarowy rozwój kompetencji” czy „budowanie trwałego potencjału organizacji”.
Takie określenia nie są błędne same w sobie, ale bez konkretnych informacji niewiele mówią o planowanych działaniach.
Zamiast pisać, że projekt przyczyni się do zwiększenia świadomości społecznej, warto wskazać, jakie działania zostaną przeprowadzone, do kogo będą skierowane i w jaki sposób organizacja zamierza ocenić ich skuteczność.
Dobrze napisany wniosek powinien przedstawiać rzeczywisty problem i sposób jego rozwiązania, a nie jedynie sprawiać wrażenie profesjonalnego.
Każdy konkurs dotacyjny ma własne zasady, kryteria oceny i ograniczenia dotyczące finansowanych działań.
AI może zaproponować atrakcyjnie brzmiący projekt, który nie wpisuje się w cele programu albo zakłada wydatki niekwalifikowalne.
Dlatego przed rozpoczęciem pracy należy zapoznać się z aktualnym regulaminem i dokumentacją konkursową. Jeżeli korzystamy z AI do analizy dokumentów, warto przekazać narzędziu właściwy regulamin i wyraźnie polecić, aby opierało odpowiedzi wyłącznie na jego treści.
Ważne jest również sprawdzenie, czy organizator konkursu przewidział ograniczenia dotyczące wykorzystania AI lub obowiązek ujawnienia jej użycia. Nie należy zakładać, że we wszystkich programach obowiązują identyczne zasady.
Przygotowując wniosek o dotację, organizacja może posługiwać się danymi swoich pracowników, wolontariuszy, podopiecznych oraz partnerów projektu.
Wprowadzanie takich informacji do zewnętrznych narzędzi AI wymaga szczególnej ostrożności.
Przed przekazaniem danych należy sprawdzić zasady działania konkretnej usługi, w tym sposób przechowywania informacji, możliwość ich dalszego wykorzystywania oraz zgodność planowanego przetwarzania z RODO.
W praktyce najbezpieczniej wykorzystywać dane anonimowe lub zagregowane, o ile pozwalają one wykonać dane zadanie. Należy przy tym pamiętać, że samo usunięcie imienia i nazwiska nie zawsze zapewnia anonimowość informacji.
Warto również unikać przekazywania niepublicznych dokumentów finansowych, danych darczyńców czy informacji o beneficjentach bez wcześniejszej oceny bezpieczeństwa i podstaw prawnych takiego działania.
Skuteczność wykorzystania sztucznej inteligencji w dużej mierze zależy od sposobu formułowania poleceń. Im dokładniej określimy zadanie, kontekst i oczekiwany rezultat, tym większa szansa na otrzymanie użytecznej odpowiedzi.
Poniżej przedstawiamy pięć przykładowych promptów, które mogą ułatwić przygotowanie wniosku dotacyjnego.
Cel: Szybkie uporządkowanie najważniejszych warunków konkursu.
„Przeanalizuj załączony regulamin konkursu dotacyjnego z perspektywy organizacji pozarządowej planującej złożenie wniosku. Wskaż: podmioty uprawnione do udziału, możliwe do finansowania działania, wydatki niekwalifikowalne, wymagany wkład własny, terminy oraz kryteria oceny. Przy każdej informacji podaj odpowiedni punkt regulaminu. Jeśli określone zagadnienie nie zostało uregulowane w dokumencie, wyraźnie to zaznacz. Nie uzupełniaj brakujących informacji na podstawie przypuszczeń.”
Cel: Sprawdzenie logicznego powiązania problemu, działań i rezultatów.
„Pracuję nad wnioskiem o dotację dla organizacji pozarządowej. Poniżej przedstawiam opis problemu, grupę docelową oraz planowane działania. Na tej podstawie zaproponuj jeden cel główny, maksymalnie trzy cele szczegółowe oraz mierzalne rezultaty projektu. Dla każdego rezultatu wskaż możliwy sposób jego pomiaru. Nie wymyślaj wartości liczbowych – tam, gdzie potrzebne są dane organizacji, zaznacz konieczność ich uzupełnienia. Sprawdź również, czy zaplanowane działania rzeczywiście prowadzą do osiągnięcia wskazanych celów.”
Cel: Wstępna analiza kosztów i ich związku z działaniami.
„Na podstawie przedstawionego harmonogramu i opisu projektu przygotuj propozycję struktury budżetu dotacyjnego. Dla każdego działania wskaż potencjalne kategorie wydatków oraz ich uzasadnienie. Następnie porównaj wydatki z załączonym regulaminem konkursu. Zaznacz pozycje, których kwalifikowalność wymaga dodatkowego sprawdzenia. Nie wymyślaj cen ani stawek – wskaż, jakie informacje lub oferty cenowe należy pozyskać, aby prawidłowo oszacować koszty.”
Cel: Uproszczenie języka i zwiększenie konkretności wniosku.
„Przeanalizuj poniższy fragment wniosku o dotację. Popraw jego strukturę, przejrzystość i zrozumiałość. Usuń powtórzenia, zbędne sformułowania i ogólniki. Zachowaj wszystkie informacje merytoryczne, a także profesjonalny, ale naturalny styl wypowiedzi. Nie dodawaj nowych faktów ani nie zmieniaj znaczenia tekstu. Po przygotowaniu poprawionej wersji wskaż, jakich konkretnych informacji brakuje, aby opis lepiej odpowiadał na pytanie konkursowe.”
Cel: Wykrycie słabych punktów przed złożeniem dokumentacji.
„Wciel się w rolę wymagającego eksperta oceniającego wnioski dotacyjne. Na podstawie załączonego regulaminu, kryteriów oceny oraz przygotowanego wniosku przeprowadź jego krytyczną analizę. Wskaż niespójności między diagnozą problemu, celami, działaniami, rezultatami i budżetem. Oceń, czy opisy zawierają wystarczająco konkretne informacje. Dla każdej zidentyfikowanej słabości zaproponuj sposób poprawy. Nie przyznawaj punktów, jeżeli nie dysponujesz wystarczającymi informacjami do dokonania oceny.”
Najlepsze efekty przynosi wykorzystanie sztucznej inteligencji na poszczególnych etapach przygotowywania projektu, zamiast wydawania jednego ogólnego polecenia: „Napisz wniosek o dotację”.
W pierwszej kolejności organizacja powinna samodzielnie określić problem, który chce rozwiązać, potrzeby grupy docelowej oraz działania, które jest w stanie rzeczywiście zrealizować.
Następnie AI może pomóc uporządkować te informacje, zweryfikować spójność koncepcji oraz przygotować pierwsze wersje poszczególnych opisów.
Na końcowym etapie warto wykorzystać narzędzie do krytycznej oceny całego wniosku. Szczególnie przydatne jest polecenie wyszukania sprzeczności, powtórzeń, niejasności i informacji, które nie zostały wystarczająco uzasadnione.
Sztuczna inteligencja może znacząco usprawnić przygotowywanie wniosków o dotacje, szczególnie w organizacjach pozarządowych dysponujących ograniczonymi zasobami kadrowymi.
Pozwala uporządkować informacje, poprawić jakość opisów, przeanalizować regulamin i wychwycić niektóre błędy jeszcze przed złożeniem wniosku.
Należy jednak pamiętać, że AI nie zastąpi znajomości potrzeb odbiorców, doświadczenia organizacji ani przemyślanej koncepcji projektu. Nawet najlepiej napisany tekst nie zapewni dofinansowania, jeśli zaplanowane działania nie będą odpowiadały celom konkursu.
Dlatego warto traktować sztuczną inteligencję jako pomocnego asystenta, który usprawnia pracę, ale nie przejmuje odpowiedzialności za jej efekty.
Sztuczna inteligencja może być przydatnym wsparciem przy pisaniu wniosków, ale nie zastąpi doświadczenia i znajomości zasad konkursowych. W NGO Consulting profesjonalnie przygotowujemy wnioski o dofinansowanie dla fundacji i stowarzyszeń, dbając o zgodność z wymaganiami konkursu, spójność projektu oraz właściwe uzasadnienie planowanych działań i budżetu.
Masz pomysł na projekt, ale potrzebujesz pomocy w przygotowaniu wniosku? Skontaktuj się z NGO Consulting i powierz jego opracowanie specjalistom!

NGO Consulting
Rynek Nowomiejski 16/6
87-100 Toruń