Podobnie jak w przypadku stowarzyszeń, także i fundacja charakteryzuje się specyficznymi zasadami działania jej władz, które opisane są w poniższym artykule. Serdecznie zachęcamy Państwa do rozwiania swoich wątpliwości i zapoznania się z najważniejszymi informacjami o sposobie funkcjonowania władz fundacji!
W początkowym okresie funkcjonowania fundacji, a właściwie na etapie jej tworzenia, najważniejsza rola przypada fundatorowi. Jest to osoba, która podejmuje działania na rzecz stworzenia nowej fundacji. Według ustawy fundatorem mogą być osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania lub osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą. Warto zaznaczyć, że fundatorów może być też kilku.
Rola fundatora w fundacji sprowadza się głównie do uczestnictwa w procesie jej rejestracji czyli złożenia oświadczenia o jej założeniu w postaci aktu notarialnego i przeznaczeniu określonego majątku na jej funkcjonowanie. Ponadto, fundator może odpowiadać za takie zadania, jak sporządzenie statutu czy zarejestrowanie podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Może także te obowiązki powierzyć też członkom zarządu lub pełnomocnikowi procesowemu. Po utworzeniu fundacji praca fundatora de facto dobiega końca, jednak może on włączać się w późniejsze działania np. stając się członkiem zarządu (wymaga to jednak zawarcia w statucie odpowiednich przepisów) lub zachować pojedyncze kompetencje, np. podejmowanie decyzji o likwidacji.
W fundacji, w przeciwieństwie do stowarzyszenia, zarząd jest jedynym obowiązkowym organem. Zazwyczaj składa się z więcej niż jednej osoby, jednak ustawa nie reguluje wnikliwie kwestii liczebności tego organu. Pierwszy skład zarządu powołuje fundator. Na czele zarządu fundacji stoi prezes, który odpowiedzialny jest za kierowanie pracami tego organu. Co ważne, statut danej fundacji powinien zawierać szczegółowe informacje na temat liczby członków zarządu oraz ich kadencji - czy jest to czas określony czy też nie. W statucie powinny znaleźć się także regulacje dotyczące ustania członkostwa oraz tego, czy członek zarządu może zostać odwołany i kto ewentualnie może to zrobić. Statut powinien zawierać też przepisy dotyczące zwoływania zebrań zarządu, o których jego członkowie powinni być informowani z odpowiednim wyprzedzeniem. Członkowie zarządu zobowiązani są do sporządzania protokołów ze zwoływanych posiedzeń. Ważne jest też, aby statut jasno określał sposób reprezentacji fundacji przez członków zarządu.
Można powiedzieć, że zarząd fundacji jest organem sprawującym w niej władzę wykonawczą. Do najważniejszych jego zadań należy bieżąca kontrola nad funkcjonowaniem fundacji. Zarząd fundacji jest ponadto odpowiedzialny za reprezentowanie organizacji na zewnątrz, podejmowanie współpracy z zewnętrznymi podmiotami, zawieranie i podpisywanie umów. Ważną kompetencją zarządu jest także zajmowanie się sprawami majątkowymi fundacji przykładowo w postaci przyjmowania darowizn lub podpisywania zobowiązań finansowych. Przede wszystkim jednak zarząd fundacji ma dbać o to, aby spełniała ona cele, do których została powołana i funkcjonowała w granicach prawa.
W przypadku fundacji, tak jak wspominaliśmy, zarząd ma charakter obligatoryjny. Natomiast dodatkowym organem, który może powstać w ramach tego typu organizacji, jest organ kontroli wewnętrznej. Zwykle przybiera on postać rady fundacji, rady fundatorów, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Organ tego typu obraduje na podobnych zasadach jak zarząd. Najważniejsze regulacje dotyczące funkcjonowania tego organu powinny znaleźć się w statucie organizacji. Warto jednak zaznaczyć, że jest to organ obowiązkowy w sytuacji, w której fundacja ubiega się lub już posiada status organizacji pożytku publicznego (OPP). Jest to praktyka konieczna, aby zachować niezależność działania władz.
Innym obowiązkowym organem fundacji jest rada programowa, która ma charakter merytoryczny i doradczy. Do jej głównych zadań należy udzielanie opinii, wspieranie pracy zarządu oraz kontrola jego pracy i wyznaczanie celów strategicznych rozwoju fundacji. Z reguły członkami rady programowej są osoby znane i cieszące się dużym zaufaniem społecznym, które chcą wspierać cele i działania realizowane przez daną fundację.
W taki sposób prezentują się najważniejsze fakty dotyczące zasad działania władz w fundacjach. W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości – jesteśmy do państwa dyspozycji! NGO Consulting to zespół doświadczonych działaczy społecznych. Świadczymy kompleksowe i skuteczne wsparcie organizacjom pozarządowym – pomagamy przy rejestracjach i dofinansowaniach. Serdecznie zapraszamy do kontaktu!
NGO Consulting
Rynek Nowomiejski 16/6
87-100 Toruń